به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی بنیان، سلامت دهان شامل سلامت دندان‌ها، لثه‌ها و سایر ساختارهای مرتبط، نقش محوری در کیفیت زندگی و سلامت عمومی ایفا می‌کند. تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که بیماری‌های لثه و مشکلات دهانی می‌توانند با بیماری‌های مزمنی مانند دیابت، بیماری‌های قلبی‌عروقی و بیماری‌های کلیوی ارتباط داشته باشند. مطالعه‌ای جدید که در مجله Journal of Oral Rehabilitation در تاریخ 17 آوریل 2025 منتشر شد، به بررسی ارتباط بین عملکرد دهانی و شاخص‌های خونی مرتبط با متابولیسم گلوکز، سطح لیپیدها و عملکرد کلیه پرداخته است. این پژوهش توسط تیمی به سرپرستی پروفسور میتسویوشی یوشیدا از دپارتمان دندانپزشکی و جراحی فک و صورت دانشگاه علوم پزشکی فوجیتا در ژاپن انجام شد. نتایج این مطالعه نشان‌دهنده ارتباط معنی‌دار بین کاهش عملکرد دهانی و افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های مرتبط با سبک زندگی است. این یافته‌ها بر اهمیت گنجاندن آزمایش‌های عملکرد دهانی در چکاپ‌های منظم سلامت تأکید دارند و پیشنهاد می‌کنند که حفظ سلامت دهان گامی اساسی در راستای ارتقای سلامت کلی بدن و پیشگیری از بیماری‌های مزمن است. این مطالعه راه را برای توسعه سیاست‌های سلامت همگانی، به‌ویژه در ژاپن، هموار می‌کند.

اهمیت سلامت دهان در سلامت عمومی
سلامت دهان به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های کلیدی سلامت عمومی شناخته می‌شود و فراتر از صرفاً داشتن دندان‌های سالم است. سلامت دهان شامل دندان‌ها، لثه‌ها، زبان و سایر ساختارهای مرتبط است که همگی در فرآیندهای حیاتی مانند جویدن، بلع و صحبت کردن نقش دارند. مشکلات دهانی، به‌ویژه بیماری‌های لثه مانند پریودنتیت، می‌توانند التهاب سیستمیک در بدن ایجاد کنند که با بیماری‌های مزمن مانند دیابت نوع 2، بیماری‌های قلبی‌عروقی و حتی بیماری‌های کلیوی مرتبط است. کاهش توانایی جویدن به دلیل از دست دادن دندان‌ها می‌تواند منجر به انتخاب رژیم غذایی نامناسب شود، مانند مصرف غذاهای نرم و پرقند که خطر ابتلا به بیماری‌های متابولیک را افزایش می‌دهند. این مطالعه که بر روی افراد بالای 50 سال تمرکز داشت، نشان داد که سلامت ضعیف دهان می‌تواند به‌عنوان یک شاخص هشداردهنده برای بیماری‌های مرتبط با سبک زندگی عمل کند. این موضوع اهمیت آموزش عمومی در مورد مراقبت‌های دهانی و دندانی را برجسته می‌کند. همچنین، این یافته‌ها بر نیاز به یکپارچه‌سازی مراقبت‌های دندانی در سیستم‌های سلامت عمومی تأکید دارند تا از طریق پیشگیری و مداخله زودهنگام، بار بیماری‌های مزمن کاهش یابد.

روش‌شناسی دقیق مطالعه
این مطالعه روی 118 فرد بالای 50 سال که تحت چکاپ‌های منظم سلامت در مرکز بین‌المللی پزشکی دانشگاه فوجیتا قرار داشتند، انجام شد. داده‌ها از معاینات دندانی در سال 2021 و معاینات جسمانی سال‌های 2021 و 2023 جمع‌آوری شدند. پژوهشگران هفت آزمایش عملکرد دهانی را برای ارزیابی سلامت دهان شرکت‌کنندگان انجام دادند. این آزمایش‌ها شامل شاخص پوشش زبان (TCI) برای سنجش بهداشت دهان، ارزیابی خشکی دهان، شمارش تعداد دندان‌های عملکردی باقی‌مانده، اندازه‌گیری حداکثر فشار زبان، ارزیابی عملکرد جویدن، بررسی مشکلات بلع و آزمایش دیادوکینزیس دهانی (OD) برای سنجش سرعت و دقت تکرار هجاهای خاص بود. علاوه بر این، شرکت‌کنندگان بر اساس نتایج آزمایش‌های خونی شامل گلوکز ناشتا، HbA1c (شاخص میانگین قند خون در 2-3 ماه)، سطح کلسترول و نرخ فیلتراسیون گلومرولی تخمینی (eGFR) به دو گروه با مقادیر در محدوده مرجع و خارج از آن تقسیم شدند. تحلیل‌های آماری پیشرفته برای شناسایی ارتباطات معنی‌دار بین شاخص‌های عملکرد دهانی و نتایج آزمایش‌های خونی استفاده شد. این روش‌شناسی دقیق امکان شناسایی ارتباطات ظریف اما مهم را فراهم کرد.

ارتباط سلامت دهان با متابولیسم گلوکز
یکی از یافته‌های کلیدی این مطالعه، ارتباط معنی‌دار بین کاهش تعداد دندان‌های عملکردی و مقادیر غیرطبیعی گلوکز ناشتا و HbA1c بود. گروهی که مقادیر گلوکز و HbA1c آن‌ها خارج از محدوده مرجع بود، به‌طور قابل‌توجهی تعداد دندان‌های کمتری داشتند و عملکرد دیادوکینزیس دهانی ضعیف‌تری نشان دادند. این نتایج حاکی از آن است که کاهش توانایی‌های دهانی، مانند جویدن و بلع، ممکن است بر رژیم غذایی افراد تأثیر بگذارد و منجر به مصرف غذاهای نامناسب شود که متابولیسم گلوکز را مختل می‌کند. التهاب مزمن ناشی از بیماری‌های لثه نیز می‌تواند مقاومت به انسولین را افزایش دهد، که یکی از عوامل اصلی دیابت نوع 2 است. این یافته‌ها با تحقیقات قبلی که بیماری‌های لثه را با دیابت مرتبط می‌دانستند، همخوانی دارد. به این ترتیب، حفظ تعداد کافی دندان‌های عملکردی و رعایت بهداشت دهان می‌تواند به کنترل بهتر قند خون کمک کند. این موضوع بر اهمیت معاینات منظم دندانی برای افراد مسن، به‌ویژه آن‌هایی که در معرض خطر دیابت هستند، تأکید دارد.

تأثیر سلامت دهان بر متابولیسم لیپید
در بررسی ارتباط بین سلامت دهان و سطح کلسترول، نتایج نشان داد که گروهی با مقادیر کلسترول خارج از محدوده استاندارد، شاخص پوشش زبان (TCI) بالاتری داشتند که نشانه‌ای از بهداشت ضعیف دهان است. این گروه همچنین عملکرد دیادوکینزیس دهانی پایین‌تری نشان داد. این یافته‌ها حاکی از آن است که مشکلات hygiene دهانی ممکن است با اختلالات متابولیسم لیپید مرتبط باشد. التهاب سیستمیک ناشی از بیماری‌های لثه می‌تواند بر متابولیسم چربی تأثیر بگذارد و خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی را افزایش دهد. برای مثال، باکتری‌های موجود در پلاک دندانی می‌توانند وارد جریان خون شوند و التهاب عروقی را تشدید کنند، که به نوبه خود به تجمع پلاک‌های چربی در شریان‌ها منجر می‌شود. این مطالعه پیشنهاد می‌کند که رعایت بهداشت دهان، از جمله تمیز کردن منظم زبان و دندان‌ها، می‌تواند به کاهش خطر بیماری‌های مرتبط با کلسترول کمک کند. آموزش عمومی در مورد اهمیت مسواک زدن صحیح و استفاده از نخ دندان می‌تواند گامی مؤثر در پیشگیری از این بیماری‌ها باشد.

ارتباط با عملکرد کلیه
نتایج مطالعه همچنین نشان داد که گروه با نرخ فیلتراسیون گلومرولی تخمینی (eGFR) خارج از محدوده مرجع، تفاوت‌های معنی‌داری در برخی آزمایش‌های عملکرد دهانی نشان دادند. این ارتباط ممکن است به دلیل التهاب سیستمیک ناشی از مشکلات دهانی، مانند بیماری‌های لثه یا عفونت‌های دهانی، باشد که بر عملکرد کلیه تأثیر می‌گذارد. التهاب مزمن می‌تواند به عروق خونی کلیه‌ها آسیب برساند و عملکرد فیلتراسیون آن‌ها را مختل کند. این یافته‌ها نشان‌دهنده نیاز به بررسی سلامت دهان در افرادی است که در معرض خطر بیماری‌های کلیوی قرار دارند. معاینات منظم دندانی می‌توانند به شناسایی زودهنگام مشکلات دهانی کمک کنند که ممکن است به سلامت کلیه آسیب برسانند. این موضوع بر اهمیت یکپارچه‌سازی مراقبت‌های دندانی در برنامه‌های سلامت عمومی تأکید دارد، به‌ویژه برای سالمندانی که به دلیل افزایش سن در معرض خطر بیشتری برای بیماری‌های کلیوی هستند. این مطالعه پیشنهاد می‌کند که مداخلات زودهنگام در حوزه سلامت دهان می‌تواند بار بیماری‌های کلیوی را کاهش دهد.

پیامدهای بالینی و توصیه‌ها
این مطالعه نشان داد که کاهش عملکرد دهانی می‌تواند به‌عنوان یک عامل خطر برای بیماری‌های مرتبط با سبک زندگی مانند دیابت، بیماری‌های قلبی‌عروقی و بیماری‌های کلیوی عمل کند. پروفسور یوشیدا تأکید می‌کند که «حفظ سلامت دهان گامی اساسی در راستای سلامت کلی بدن است و می‌تواند از پیشرفت بیماری‌های مزمن جلوگیری کند.» گنجاندن آزمایش‌های عملکرد دهانی، مانند ارزیابی تعداد دندان‌ها و بهداشت دهان، در چکاپ‌های منظم سلامت می‌تواند به شناسایی زودهنگام مشکلات کمک کند. این یافته‌ها راه را برای توسعه سیاست‌های سلامت همگانی، به‌ویژه در ژاپن، هموار می‌کند که در آن چکاپ‌های دندانی همگانی می‌توانند به استانداردی برای پیشگیری تبدیل شوند. توصیه می‌شود که افراد بالای 50 سال به‌طور منظم تحت معاینات دندانی قرار گیرند و به رعایت بهداشت دهان، از جمله مسواک زدن، استفاده از نخ دندان و تمیز کردن زبان، توجه ویژه‌ای داشته باشند. همچنین، آموزش عمومی و افزایش آگاهی در مورد ارتباط بین سلامت دهان و بیماری‌های مزمن می‌تواند به بهبود سلامت عمومی جامعه کمک کند.
پایان مطلب/.