به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بنیان، شرکت Arovella Therapeutics اعلام کرد که FDA درخواست ثبت داروی تحقیقاتی برای محصول پیشرو خود، ALA‑101، را پذیرفته و بدین ترتیب مسیر را برای شروع کارآزمایی فاز ۱ انسانی باز کرده است. این درمان سلول‌درمانی برای بیماران مبتلا به لنفوم و لوسمی غیر هوچکین مثبت برای آنتی‌ژن CD19 توسعه یافته و از فناوری CAR‑iNKT بهره می‌برد که هدف آن ارائه درمانی ایمن، مؤثر و قابل دسترس برای بیماران است. کارآزمایی فاز ۱ طراحی شده تا جنبه‌های ایمنی، تحمل‌پذیری، فارماکوکینتیک و نشانه‌های اولیه فعالیت ضدتوموری ALA‑101 را ارزیابی کند. پذیرش IND از سوی FDA به خودی خود نشانه عبور موفقیت‌آمیز درمان از مراحل پیش‌بالینی و اثبات ایمنی اولیه است. در همین راستا در روز ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶، شرکت زیست‌فناوری Arovella Therapeutics توانست از سازمان غذا و داروی ایالات متحده آمریکا مجوز شروع اولین کارآزمایی انسانی برای درمان سلول‌درمانی نوآورانه‌ای به نام ALA‑101 را دریافت کند، گامی مهم در مسیر توسعه درمان‌های سلولی برای بیماران مبتلا به سرطان‌های خونی که تاکنون درمان قطعی نداشته‌اند.

مقدمه

در چند دهه اخیر، درمان‌های مبتنی بر سلول به‌عنوان یکی از امیدبخش‌ترین حوزه‌های درمانی در پزشکی نوین مطرح شده‌اند. روش‌های سلول‌درمانی پیشرفته، مانند CAR‑T، با استفاده از سلول‌های ایمنی مهندسی شده برای هدف قرار دادن سلول‌های سرطانی، موفقیت‌های اولیه‌ای در درمان برخی سرطان‌ها به دست آورده‌اند. با این حال چالش‌هایی مانند هزینه بالا، زمان‌بر بودن تولید و پاسخ‌های ایمنی ناخواسته موجب شده پژوهشگران به دنبال نسل جدیدی از سلول‌درمانی‌ها باشند. یکی از این رویکردها استفاده از سلول‌های iNKT است که در قالب فناوری‌های CAR تلفیق شده‌اند تا درمان‌هایی با ایمنی و کارایی بهتر ارائه دهند. شرکت‌های زیست‌فناوری مانند Arovella تلاش کرده‌اند این فناوری‌ها را از آزمایشگاه به مرحله بالینی منتقل کنند تا برای بیماران واقعی امیدهای درمانی جدیدی فراهم شود. پذیرش IND از سوی FDA نشانه اعتماد ناظر به روند علمی و ایمنی درمان است و نقطه عطفی در مسیر توسعه این روش درمانی به شمار می‌رود.

تاریخچه توسعه ALA‑101

برنامه توسعه ALA‑101 از سال‌ها قبل آغاز شد، با تمرکز بر طراحی یک درمان CAR‑iNKT که سلول‌های iNKT را برای هدف قرار دادن آنتی‌ژن CD19 روی سلول‌های سرطان خون مهندسی می‌کند. این فناوری نه تنها قابلیت هدف‌گیری مستقیم سلول‌های سرطانی را دارد، بلکه به دلیل ماهیت iNKT می‌تواند از بسیاری چالش‌های ایمنی که در سلول‌درمانی‌های قبلی مشاهده شده‌اند جلوگیری کند. در سال‌های اخیر، شرکت فرآیند تولید تحت استانداردهای GMP را تکمیل و پیش‌مطالعات لازم برای IND را انجام داده است و جلسات علمی پیش از ارسال پرونده را با FDA برگزار کرده است تا طراحی کارآزمایی بالینی نهایی شود.

شیوه مطالعاتی در کارآزمایی فاز ۱ انسانی

کارآزمایی فاز ۱ طراحی شده است تا بر ایمنی و تحمل‌پذیری ALA‑101 در بیماران مبتلا به لنفوم و لوسمی CD19 مثبت تمرکز کند. این مرحله شامل ارزیابی فارماکوکینتیک، یعنی نحوه جذب، توزیع، متابولیزه شدن و خروج سلول‌های درمانی از بدن، و بررسی هرگونه نشانه اولیه از فعالیت ضدتوموری است. شرکت‌کنندگان در این کارآزمایی دوزهای مختلف ALA‑101 را دریافت خواهند کرد تا بهترین دوز اولیه برای مطالعات آینده مشخص شود. کارآزمایی‌های فاز ۱ معمولاً نخستین گام در ورود درمان‌های جدید به انسان هستند و هدف اصلی آن‌ها ارزیابی ایمنی و یافتن محدوده دوز مناسب است. در صورت نتایج مثبت، کارآزمایی‌های فاز ۲ و ۳ با هدف اثبات اثربخشی در تعداد بزرگ‌تری از بیماران و در شرایط بالینی دقیق‌تر انجام خواهد شد.

نتایج اولیه و دستاوردها

در حالی که کارآزمایی فاز ۱ هنوز در مراحل آغازین خود است و داده‌های بالینی از بیماران منتشر نشده، پذیرش IND از سوی FDA خود یک دستاورد مهم محسوب می‌شود. این پذیرش نشان می‌دهد که داده‌های پیش‌بالینی و مستندات علمی ارائه شده، ایمنی و طراحی مناسب مطالعه را اثبات کرده‌اند و شرکت می‌تواند کارآزمایی را در آمریکا اجرا کند. همچنین، امکان اجرای کارآزمایی در چند مرکز درمانی فراهم شده و زمینه برای توسعه بعدی درمان‌ها بر اساس همان پلتفرم آماده است. یکی دیگر از دستاوردهای مهم، طراحی ALA‑101 به‌صورت allogeneic است، به این معنی که سلول‌ها می‌توانند به‌طور آماده برای بیماران مورد استفاده قرار گیرند بدون نیاز به تولید اختصاصی برای هر بیمار، موضوعی که دسترسی سریع‌تر و هزینه کمتر را فراهم می‌کند.

گام بعدی مطالعه

پس از پذیرش IND، گام بعدی اجرای کامل کارآزمایی فاز ۱ و جذب بیماران در مراکز درمانی است. شرکت باید اطلاعات ایمنی و نتایج اولیه فعالیت ضدتوموری را جمع‌آوری کند و پس از تکمیل این مرحله، برنامه مطالعاتی فاز ۲ و ۳ را بر اساس نتایج تنظیم کند. در صورت موفقیت، این درمان می‌تواند وارد مراحل توسعه بالینی عمیق‌تر شود تا اثربخشی آن در جمعیت بزرگ بیماران اثبات شود. همچنین پیش‌بینی می‌شود که شرکت به توسعه و بهبود پلتفرم CAR‑iNKT خود ادامه دهد و از تجربه ALA‑101 برای سایر اهداف درمانی، از جمله درمان تومورهای جامد، استفاده کند.

جمع‌بندی مفهومی

شروع کارآزمایی انسانی ALA‑101 نشان‌دهنده پیشرفت مهم در مسیر سلول‌درمانی‌های نوین است و عبور موفقیت‌آمیز از مرحله پیش‌بالینی به مرحله انسانی، اعتماد ناظر و جامعه علمی را به فناوری‌های CAR‑iNKT تقویت کرده است. این حرکت می‌تواند الگویی برای توسعه درمان‌های سلولی ایمن‌تر و مؤثرتر باشد و امید تازه‌ای برای بیماران مبتلا به سرطان‌های خونی ایجاد کند. آینده این فناوری بستگی به موفقیت داده‌های فاز ۱ و مراحل بعدی دارد و گامی مهم در جهت دسترسی بیماران به درمان‌های پیشرفته سلولی محسوب می‌شود.

پایان مطالب/.