به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بنیان،  در اقدامی بی‌سابقه، دولت کانادا ۷۹ میلیون دلار در پروژه‌ای ۲۸۰ میلیون دلاری با شرکت زیست‌فناوری Aspect Biosystems سرمایه‌گذاری کرده است تا تولید دسته جدیدی از داروهای سلولی مهندسی‌شده را برای درمان بیماری‌های متابولیک و غدد درون‌ریز، به ویژه دیابت، سرعت بخشد. این سرمایه‌گذاری که در ونکوور و با حضور وزیر صنعت کانادا اعلام شد، گامی بزرگ برای تبدیل این کشور به قطب جهانی پزشکی بازساختی و تحقق درمان‌های قطعی برای میلیون‌ها بیمار در سراسر جهان محسوب می‌شود.

درباره مطالعه

در دوم آوریل ۲۰۲۶، شرکت Aspect Biosystems مستقر در ونکوور اعلام کرد که ۷۹ میلیون دلار سرمایه‌گذاری جدید از دولت فدرال کانادا دریافت کرده است. بر اساس گزارش رسمی منتشر شده است. دولت کانادا این سرمایه‌گذاری که توسط وزارت نوآوری، علوم و توسعه اقتصادی کانادا صورت گرفته، بخشی از یک پروژه چندساله به ارزش ۲۸۰ میلیون دلار است که هدف آن پیشبرد خط تولید داروهای سلولی مهندسی‌شده این شرکت برای بیماری‌های جدی متابولیک و غدد درون‌ریز می‌باشد. جزئیات بیشتر این همکاری در اطلاعیه شرکت Aspect Biosystems منتشر شده است .این سرمایه‌گذاری جدید، علاوه بر سرمایه‌گذاری ۲۰۰ میلیون دلاری قبلی در سال ۲۰۲۴ با مشارکت دولت کانادا و استان بریتیش کلمبیا انجام می‌شود و قرار است با ایجاد ۲۸۳ شغل جدید و ۲۶۸ موقعیت کارآموزی دانشجویی، به تقویت چشمگیر زیست‌بوم نوآوری کانادا کمک کند. طبق اعلام آقای تامر محمد، مدیرعامل Aspect، هدف نهایی این شرکت، تبدیل شدن به غول زیست‌فناوری نظیر نوردیسک در کانادا و ارائه درمان‌های تحول‌آفرین به بیماران در سراسر جهان است.

دیابت نوع یک

دیابت نوع یک، یکی از چالش‌برانگیزترین بیماری‌های مزمن عصر حاضر است که در آن سیستم ایمنی بدن، سلول‌های بتای تولیدکننده انسولین در پانکراس را از بین می‌برد. میلیون‌ها نفر در سراسر جهان مجبورند روزانه چندین بار قند خون خود را اندازه گرفته و انسولین تزریق کنند، با این حال هرگز نمی‌توانند به کنترل متابولیک طبیعی دست یابند و عوارض طولانی‌مدت این بیماری چون نابینایی، نارسایی کلیه و بیماری‌های قلبی-عروقی، همواره تهدیدکننده سلامت آنهاست. در سال‌های اخیر، پزشکی بازساختی با هدف جایگزینی سلول‌های از دست رفته، به عنوان امیدوارکننده‌ترین راهکار برای درمان قطعی دیابت مطرح شده است. با این حال، دو چالش اساسی بر سر راه تحقق این هدف وجود دارد: اول، نیاز به منبعی نامحدود و قابل اعتماد از سلول‌های تولیدکننده انسولین و دوم، حفاظت از این سلول‌ها در برابر حمله مجدد سیستم ایمنی بدون نیاز به داروهای سرکوب‌کننده ایمنی که عوارض جانبی سنگینی دارند. شرکت Aspect Biosystems با ترکیب سه فناوری پیشرفته یعنی چاپ زیستی سه‌بعدی مبتنی بر هوش مصنوعی، سلول‌های بنیادی و مهندسی سلول‌های ضدایمنی، در تلاش است تا پاسخی جامع به این چالش‌ها بدهد.

شرکت Aspect Biosystems

شرکت Aspect Biosystems که در سال ۲۰۱۳ از دل دانشگاه بریتیش کلمبیا زاده شد، از ابتدا بر روی فناوری چاپ زیستی بافت‌های زنده متمرکز بوده است. نقطه عطف تاریخ این شرکت در آوریل ۲۰۲۳ رقم خورد، زمانی که با شرکت داروسازی دانمارکی نوردیسک (Novo Nordisk) قراردادی به ارزش حداکثر ۲٫۶ میلیارد دلار امضا کرد تا درمان‌های سلولی چاپ‌شده را برای دیابت و چاقی توسعه دهد. در ژانویه ۲۰۲۶، این مشارکت وارد فاز تازه‌ای شد و Aspect فناوری‌های سلول‌های بنیادی و مهندسی سلول‌های ضدایمنی نوردیسک را در اختیار گرفت و مسئولیت تحقیق، توسعه و تولید را در این حوزه بر عهده گرفت. این انتقال دانش و فناوری از شرکت نوردیسک به Aspect، نشانگر اعتماد عمیق این غول داروسازی به توانمندی‌های شرکت کانادایی بود و زمینه‌ساز سرمایه‌گذاری گسترده دولت کانادا در این پروژه شد. پیش از این، در سال ۲۰۲۴، دولت‌های فدرال و استانی کانادا ۷۳ میلیون دلار در پروژه قبلی Aspect سرمایه‌گذاری کرده بودند تا زیرساخت‌های تولید در مقیاس بالینی را ایجاد کنند.

شیوه مطالعاتی:

فناوری اصلی Aspect که "پلتفرم بافت درمانی تمام‌انباشته" (full-stack tissue therapeutic platform) نام دارد، ترکیبی از سه لایه فناوری است. لایه اول، فناوری چاپ زیستی مبتنی بر هوش مصنوعی است که با دقت بسیار بالا، سلول‌ها و مواد زیستی را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد تا ساختاری سه‌بعدی مشابه بافت طبیعی بدن ایجاد کند. لایه دوم، سلول‌های بنیادی تمایز‌یافته به سلول‌های جزیره‌ای (islet cells) است که قادر به حس کردن قند خون و ترشح انسولین به میزان لازم هستند. لایه سوم و شاید مهمترین لایه، فناوری "مهندسی سلول‌های ضدایمنی" (hypoimmune cell engineering) است. در این روش، با استفاده از ویرایش ژنتیکی، پروتئین‌های سطح سلول که شناساگر سیستم ایمنی هستند، حذف یا تغییر داده می‌شوند تا سلول‌های پیوندی برای سیستم ایمنی بدن نامرئی شوند و بدون نیاز به داروهای سرکوب‌کننده ایمنی، بتوانند در بدن بیمار زنده بمانند و کار کنند. این بافت مهندسی‌شده که از نظر اندازه و ساختار شبیه یک بافت کوچک است، در زیر پوست بیمار کاشته می‌شود و مانند یک "داروخانه زنده" عمل می‌کند.

نتایج:

هرچند این خبر عمدتاً درباره سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌های تولید است، اما نتایج پیش‌بالینی این فناوری امیدوارکننده بوده است. مطالعات قبلی روی مدل‌های حیوانی جوندگان نشان داده است که ایمپلنت‌های چاپ‌شده Aspect قادر به ترشح انسولین در پاسخ به قند خون و کنترل قند خون بدون نیاز به تزریق انسولین بوده‌اند. علاوه بر این، در زمینه فناوری‌های مشابه، تحقیقاتی که توسط Breakthrough T1D Canada حمایت می‌شود، بر روی مهندسی ارگانوئیدهای جزیره‌ای مشتق از سلول‌های بنیادی با حفاظت ایمنی و پشتیبانی عروقی متمرکز است. جزئیات این رویکرد در صفحه پروژه مربوطه منتشر شده است. این یافته‌ها مؤید آن است که رویکرد استفاده از سلول‌های محافظت‌شده در برابر ایمنی، راهبردی عملی و ایمن برای درمان دیابت است. هدف Aspect این است که با سرمایه‌گذاری جدید، این نتایج امیدوارکننده را از مرحله حیوانی به کارآزمایی‌های بالینی انسانی برساند.

دستاورد:

مهمترین دستاورد این سرمایه‌گذاری، ایجاد اولین خط تولید در مقیاس تجاری برای داروهای سلولی مهندسی‌شده در کانادا است. با این سرمایه، Aspect قادر خواهد بود ظرفیت تولید خود را به سطح تجاری ارتقا دهد و گام بزرگی برای تبدیل شدن به یک "شرکت نسل‌ساز" (generational company) در کانادا بردارد. آقای تامر محمد، مدیرعامل Aspect، در مصاحبه با گلوب اند میل صراحتاً اعلام کرده است که هدف او "ساخت یک نوردیسک در کانادا" است. از منظر کلان‌تر، این سرمایه‌گذاری نشانگر تغییر استراتژی دولت کانادا برای تبدیل شدن به یک قدرت بزرگ در صنعت زیست‌فناوری و تولید داروهای پیشرفته است. کانادا که تاکنون تنها کشور گروه هفت بدون یک شرکت بزرگ زیست‌دارویی (biopharma giant) بوده است، با حمایت از شرکت‌هایی مانند Aspect به دنبال پر کردن این خلأ و ایجاد اشتغال پایدار و با ارزش افزوده بالا در این بخش است. بر اساس اعلام دولت کانادا، این پروژه ۲۸۳ شغل جدید و ۲۶۸ موقعیت کارآموزی دانشجویی در منطقه ونکوور ایجاد خواهد کرد.

گام بعدی مطالعه:

با وجود این سرمایه‌گذاری عظیم، مسیر تا رسیدن به یک درمان تجاری و در دسترس برای بیماران همچنان نیازمند گام‌های بلندی است. اولین و مهمترین گام، ورود به فاز کارآزمایی‌های بالینی انسانی است. هرچند Aspect اعلام کرده است که سرمایه‌گذاری جدید "قابلیت‌های توسعه بالینی" (clinical development capabilities) را تقویت می‌کند، اما تاکنون تاریخ دقیق شروع کارآزمایی‌های فاز یک بر روی انسان اعلام نشده است. گام دوم، اثبات ایمنی و اثربخشی طولانی‌مدت در انسان است. بزرگترین چالش فراروی سلول‌های ضدایمنی، اطمینان از ایمنی کامل آنهاست، چرا که هرگونه نقص در ویرایش ژنی ممکن است منجر به پاسخ ایمنی پیش‌بینی‌نشده یا حتی تشکیل تومور شود. تحقیقاتی که در زمینه مهندسی سلول‌های ضدایمنی و ارگانوئیدهای جزیره‌ای در حال انجام است، بر ایجاد یک "سوئیچ ایمنی داخلی" برای حذف سلول‌های سرطانی احتمالی تأکید دارد. گام سوم، قیمت‌گذاری و دسترسی به این درمان‌هاست. با توجه به پیچیدگی فرآیند تولید و هزینه‌های بالای تحقیق و توسعه، احتمالاً قیمت این داروهای سلولی در ابتدا بسیار بالا خواهد بود. Aspect و دولت کانادا امیدوارند که با ایجاد تولید در مقیاس تجاری در داخل کانادا، هزینه‌ها را کاهش دهند و سیستم بیمه سلامت همگانی کانادا بتواند این درمان‌های نوین را تحت پوشش قرار دهد. در سطح بین‌المللی، موفقیت این پروژه می‌تواند الگویی برای سایر کشورها باشد تا با سرمایه‌گذاری هدفمند در شرکت‌های زیست‌فناوری بومی، به استقلال دارویی و درمانی دست یابند. برای بیماران دیابتی در سراسر جهان، این سرمایه‌گذاری نویدبخش آینده‌ای است که در آن، تزریق روزانه انسولین جای خود را به یک ایمپلنت سلولی یکبار مصرف و درمان‌کننده بدهد.

پایان مطالب/.