بیستودومین کنگره بینالمللی سلولهای بنیادی با حضور جمعی از متخصصان، پژوهشگران، استادان دانشگاه و دانشجویان و با مشارکت مهمانانی از کشورهای مختلف برگزار شد
دکتر رضا مقدسعلی، دبیر علمی بیستودومین کنگره بینالمللی سلولهای بنیادی، در گفتگو با خبرنگار سایت بنیان، درباره اهداف برگزاری این کنگره، اهمیت تحقیقات سلولهای بنیادی و مسیر حرکت پژوهشها به سمت درمان بیماران توضیح داد.این کنگره به بررسی تازهترین دستاوردها در حوزه سلولهای بنیادی، زیستشناسی تکوینی و ترمیمی، مهندسی بافت، بیومواد، پزشکی ترمیمی و بازساختی، درمان سرطان و ژندرمانی اختصاص داشت.
هدف از برگزاری بیستودومین کنگره بینالمللی سلولهای بنیادی چیست؟
مقدسعلی در پاسخ گفت: هدف اصلی از برگزاری این کنگره، فراهم کردن فرصتی برای گردهمایی متخصصان، پژوهشگران و دانشجویانی است که در حوزههای مختلف مرتبط با سلولهای بنیادی فعالیت میکنند. در این کنگره موضوعات متنوعی از زیستشناسی سلولهای بنیادی و زیستشناسی تکوینی و ترمیمی گرفته تا مهندسی بافت، بیومواد، پزشکی ترمیمی و بازساختی، درمان سرطان و ژندرمانی مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: تلاش ما این است که متخصصان و پژوهشگران بتوانند آخرین یافتهها و دستاوردهای تحقیقات خود را با یکدیگر به اشتراک بگذارند و در کنار ارائه نتایج پژوهشها، زمینه برای گفتوگو و تبادل نظر علمی نیز فراهم شود. امیدواریم این کنگره بتواند برای دانشجویان و پژوهشگران جوان نیز جنبه آموزشی و اطلاعرسانی داشته باشد و آنها را با تازهترین مسیرهای تحقیقاتی در این حوزه آشنا کند.
چرا ایجاد ارتباط میان پژوهشگران در حوزه سلولهای بنیادی اهمیت دارد؟
مقدسعلی در پاسخ گفت: سلولهای بنیادی یک حوزه میانرشتهای است و نمیتوان آن را محدود به یک رشته یا تخصص خاص دانست. زمانی که درباره استفاده از سلولهای بنیادی برای درمان یک بیماری صحبت میکنیم، موضوع فقط شناخت سلول نیست؛ بلکه مباحث مختلفی مانند زیستشناسی سلولی، ژنتیک، مهندسی بافت، بیومواد، پزشکی، داروشناسی و حتی مسائل مربوط به انتقال فناوری نیز مطرح میشود.
به گفته وی، به همین دلیل ارتباط میان متخصصان رشتههای مختلف اهمیت زیادی دارد و کنگرههایی از این دست میتوانند بستر مناسبی برای ایجاد همکاریهای علمی جدید باشند. ممکن است یک پژوهشگر در یک حوزه فعالیت کند و پژوهشگر دیگری در حوزهای متفاوت تخصص داشته باشد، اما ارتباط میان این دو بتواند به شکلگیری یک پروژه مشترک و در نهایت توسعه یک روش درمانی جدید منجر شود.
اهمیت سلولهای بنیادی در درمان بیماریها چیست؟
مقدسعلی در پاسخ گفت: یکی از مهمترین ویژگیهای سلولهای بنیادی، ظرفیت آنها برای تکثیر و در شرایط مناسب، تمایز به سلولهای تخصصی است. زمانی که یک بافت در اثر بیماری یا آسیب دچار اختلال میشود، ساختار و عملکرد طبیعی آن ممکن است از بین برود یا سلولهای آن با نارسایی مواجه شوند. یکی از اهداف اصلی تحقیقات سلولدرمانی این است که ببینیم چگونه میتوان از سلولهای مناسب برای کمک به ترمیم این بافتها استفاده کرد. وی ادامه داد: در محیط آزمایشگاه میتوان برخی سلولها را تکثیر کرد و شرایطی را فراهم کرد که به سمت سلول تخصصی مورد نظر تمایز پیدا کنند. در مرحله بعد، بسته به نوع بیماری و راهبرد درمانی، این سلولها میتوانند برای جایگزینی سلولهای آسیبدیده یا کمک به فرآیند ترمیم مورد بررسی قرار گیرند.
آیا سلولدرمانی میتواند جایگزین درمانهای رایج شود؟
مقدسعلی در پاسخ گفت: هدف ما این نیست که سلولدرمانی را به عنوان جایگزین همه روشهای درمانی موجود مطرح کنیم. پزشکی یک مجموعه از روشهای مختلف است و در بسیاری از بیماریها، جراحی، دارودرمانی، پرتودرمانی و سایر روشهای درمانی همچنان نقش مهمی دارند. وی افزود: سلولدرمانی میتواند در کنار این روشها به عنوان یک گزینه درمانی جدید مطرح شود. هدف این است که در مواردی که امکان استفاده از ظرفیت سلولها برای ترمیم بافت وجود دارد، بتوانیم این روش را به فرآیند درمان اضافه کنیم. بنابراین نگاه ما بیشتر به سمت توسعه درمانهای ترکیبی و استفاده مناسب از فناوری سلولی در کنار روشهای موجود است.
پژوهشهای پژوهشکده سلولهای بنیادی در چه مسیری دنبال میشود؟
مقدسعلی در پاسخ گفت: در پژوهشکده سلولهای بنیادی، برنامههای تحقیقاتی متعددی در زمینه کاربرد سلولهای بنیادی و سلولدرمانی در بیماریهای مختلف در حال انجام است. تعداد قابل توجهی برنامه و پروژه تحقیقاتی در این زمینه داریم و تلاش میکنیم تحقیقات را از شناخت مبانی سلولی و مطالعات آزمایشگاهی به سمت کاربردهای درمانی هدایت کنیم. وی اظهار کرد: هدف نهایی این تحقیقات، دستیابی به درمانهای نوین مبتنی بر سلولهای بنیادی است. البته برای رسیدن به این هدف، باید مراحل مختلف تحقیقاتی به صورت دقیق طی شود. ابتدا باید سلول مناسب را شناسایی کنیم، شرایط تکثیر و تمایز آن را در آزمایشگاه بررسی کنیم و سپس ایمنی و اثربخشی آن را در مدلهای مناسب مورد ارزیابی قرار دهیم.
مسیر تبدیل یک یافته آزمایشگاهی به درمان چگونه طی میشود؟
مقدسعلی در پاسخ گفت: فاصله میان یک یافته آزمایشگاهی و تبدیل آن به یک درمان قابل استفاده برای بیمار، فاصله مهمی است و نمیتوان از آن عبور کرد. هر سلول یا روش جدیدی که در آزمایشگاه نتایج امیدوارکنندهای نشان میدهد، لزوماً به یک درمان موفق تبدیل نمیشود. وی افزود: باید مشخص شود که سلول مورد نظر چه ویژگیهایی دارد، چگونه باید تولید و نگهداری شود، چه تعداد سلول برای درمان مناسب است، چگونه باید به بیمار منتقل شود و آیا در بدن بیمار عملکرد مورد انتظار را خواهد داشت یا خیر. همچنین موضوع ایمنی اهمیت بسیار زیادی دارد و باید احتمال عوارض ناخواسته به دقت بررسی شود. به گفته وی، طی کردن این مراحل نیازمند تحقیقات مستمر، همکاری میان متخصصان مختلف و انجام کارآزماییهای بالینی استاندارد است.
مهندسی بافت و بیومواد چه نقشی در آینده پزشکی بازساختی دارند؟
مقدسعلی در پاسخ گفت: سلول به تنهایی همیشه برای بازسازی یک بافت کافی نیست. سلولها در بدن در یک محیط پیچیده سهبعدی قرار دارند و با سلولهای دیگر و ماتریکس خارج سلولی در ارتباط هستند. بنابراین اگر بخواهیم یک بافت را بازسازی کنیم، باید شرایطی را ایجاد کنیم که سلول بتواند در آن محیط زنده بماند و عملکرد مناسب خود را داشته باشد. وی ادامه داد: اینجاست که مهندسی بافت و بیومواد اهمیت پیدا میکنند. استفاده از داربستها و مواد زیستی مناسب میتواند محیطی را برای سلول فراهم کند تا رشد، تکثیر و تمایز آن بهتر انجام شود. ترکیب سلولهای بنیادی با مهندسی بافت و بیومواد یکی از مسیرهای مهم آینده پزشکی ترمیمی و بازساختی است.
درمان سرطان و ژندرمانی چه جایگاهی در این کنگره دارند؟
مقدسعلی در پاسخ گفت: حوزه سلولهای بنیادی ارتباط نزدیکی با فناوریهای نوین مانند ژندرمانی و درمانهای سلولی سرطان دارد. در سالهای اخیر، دانشمندان توانستهاند از سلولهای مهندسیشده برای هدف قرار دادن بیماریهای مختلف استفاده کنند و این موضوع نشان میدهد که فناوری سلولی در حال گسترش به حوزههای متنوع پزشکی است. وی افزود: به همین دلیل، در یک کنگره بینالمللی که موضوع اصلی آن سلولهای بنیادی است، نمیتوان از حوزههایی مانند ژندرمانی و درمان سرطان جدا بود. این حوزهها در بسیاری از موارد با یکدیگر ارتباط دارند و تبادل دانش میان آنها میتواند به توسعه فناوریهای درمانی جدید کمک کند.
حضور پژوهشگران کشورهای مختلف چه اهمیتی دارد؟
مقدسعلی در پاسخ گفت: در این کنگره مهمانانی از کشورهای مختلف حضور دارند. از ترکیه، هلند، آلمان، کانادا، آمریکا، مالزی، عراق و روسیه مهمانانی در برنامه حضور داشتهاند و تعدادی از متخصصان نیز به صورت مجازی در کنگره شرکت کردهاند. وی ادامه داد: حضور این متخصصان فرصت مناسبی برای تبادل تجربه و آشنایی با آخرین تحقیقات انجامشده در کشورهای مختلف فراهم میکند. امروزه تحقیقات علمی بیش از گذشته به همکاریهای بینالمللی وابسته است و ایجاد ارتباط میان پژوهشگران میتواند زمینهساز پروژههای مشترک و همکاریهای علمی آینده باشد.
این کنگره چه فرصتی برای دانشجویان ایجاد میکند؟
مقدسعلی در پاسخ گفت: دانشجویان یکی از گروههای مهم مخاطب این کنگره هستند. برای دانشجویان بسیار مهم است که علاوه بر مطالبی که در دانشگاه و آزمایشگاه یاد میگیرند، با آخرین دستاوردهای علمی و مسیرهای جدید تحقیقات نیز آشنا شوند. وی افزود: امیدواریم ارائههای علمی و حضور متخصصان داخلی و خارجی بتواند برای دانشجویان اطلاعات جدیدی ایجاد کند و حتی ایدههایی برای پایاننامهها و پروژههای تحقیقاتی آینده آنها شکل دهد. همچنین امیدواریم ارتباطاتی که میان دانشجویان، استادان و پژوهشگران در این کنگره ایجاد میشود، در آینده به همکاریهای علمی جدید منجر شود.
چشمانداز آینده سلولدرمانی چیست؟
مقدسعلی در پاسخ گفت: آینده سلولدرمانی به نظر من وابسته به توسعه تحقیقات دقیق و حرکت مرحلهبهمرحله از مطالعات پایه به سمت کاربرد بالینی است. ما باید بتوانیم سلول مناسب را برای بیماری مناسب شناسایی کنیم و روش انتقال و شرایط استفاده از آن را نیز به درستی تعیین کنیم. وی تأکید کرد: سلولدرمانی ظرفیت بسیار بالایی دارد، اما نباید درباره آن نگاه غیرواقعبینانه داشت. برای تبدیل یک یافته علمی به یک درمان ایمن و مؤثر، مطالعات زیادی لازم است. هدف ما این است که با انجام تحقیقات دقیق و استاندارد، بتوانیم بخشی از فرآیند درمان بیماریها را با استفاده از سلولهای بنیادی بهبود دهیم.
سخن پایانی دبیر علمی کنگره
مقدسعلی در پاسخ گفت: برگزاری این کنگره با وجود همه سختیها و شرایط استثنایی که وجود داشت، با تلاش همکاران و مجموعه برگزارکننده امکانپذیر شد. از همه افرادی که برای برگزاری این رویداد علمی همکاری کردند، تشکر میکنم. وی افزود: امیدواریم توانسته باشیم کنگرهای مفید و پربار برای شرکتکنندگان برگزار کنیم و این رویداد بتواند رضایت پژوهشگران، متخصصان و دانشجویان را فراهم کند. مهمتر از همه امیدواریم نتیجه این گردهمایی، شکلگیری ارتباطات و همکاریهای جدید و حرکت هرچه بیشتر تحقیقات سلولهای بنیادی به سمت کاربردهای واقعی در درمان بیماران باشد. دبیر علمی بیستودومین کنگره بینالمللی سلولهای بنیادی در پایان گفت: آنچه در نهایت اهمیت دارد این است که دستاوردهای تحقیقات سلولهای بنیادی بتوانند از فضای آزمایشگاه فراتر بروند و در صورت اثبات ایمنی و اثربخشی، به بهبود روشهای درمانی و خدمت به بیماران منجر شوند.
پایان مطالب/.