به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی بنیان، مطالعه‌ای که در نشریه Bioactive Materials در تاریخ سپتامبر 2025 منتشر شده، استراتژی‌های نوین مهندسی زیست‌پزشکی را برای بازسازی فولیکول مو بررسی کرده است، این پژوهش به سرپرستی یو وانگ و یوانجین ژائو از دانشگاه نانجینگ، چین، نشان می‌دهد که با استفاده از فناوری‌های سلولی، مهندسی بافت، و چاپ زیستی سه‌بعدی، بازسازی عملکردی فولیکول مو از "درمان جایگزینی" به "بازسازی عملکردی" ارتقا یافته است، این نوآوری می‌تواند ریزش مو (مانند آلوپسی آندروژنیک که 50% مردان بالای 50 سال را تحت تأثیر قرار می‌دهد) را درمان کند، نیاز به پیوند جراحی را کاهش دهد، و با کاهش عوارض پس از عمل، هزینه‌های درمانی (میلیاردها دلار سالانه) را کم کند، همچنین با ابزارهای قابل‌حمل، دسترسی به درمان را در مناطق کم‌منابع بهبود می‌بخشد.

اهمیت فولیکول مو و چالش‌های موجود
فولیکول مو (HF) به عنوان کوچک‌ترین اندام عملکردی بدن، با تعاملات اپیتلیال-مزنشیبی و مسیرهای سیگنال‌دهی (مانند WNT و BMP) به صورت چرخه‌ای بازسازی می‌شود، اما عوامل درونی (مانند هورمون‌ها) و بیرونی (مانند آلودگی) می‌توانند این تعادل را مختل کرده و به بیماری‌هایی مانند آلوپسی آندروژنیک و آلوپسی اسکار منجر شوند، درمان‌های دارویی (مانند مینوکسیدیل) و جراحی (مانند پیوند واحد فولیکولار) به دلیل اثربخشی ناپایدار، محدودیت منابع اهداکننده، و عوارض پس از عمل ناکافی‌اند، این مطالعه با رویکردهای مهندسی زیستی، راه‌حلی نوین ارائه می‌دهد.

ساختار و چرخه فولیکول مو
فولیکول مو از اجزای اپیتلیال و مزنشیبی تشکیل شده و در سه فاز آناژن (رشد، 2-7 سال)، کاتاژن (توقف، 2-4 هفته)، و تلوژن (استراحت، 3 ماه) چرخه می‌کند، این فرآیند با مسیرهای سیگنال‌دهی مانند WNT (شروع رشد) و BMP (مهار رشد) تنظیم می‌شود، عوامل ژنتیکی، هورمونی (مانند DHT)، و محیطی (مانند UV) می‌توانند این چرخه را مختل کنند، که پایه‌ای برای توسعه استراتژی‌های بازسازی است.

استراتژی‌های بازسازی در بدن (In Vivo)
•    پیوند سلولی: تزریق سلول‌های پاپیلای درم (DPCs) و سلول‌های اپیتلیال از پوست سر انسان به موش‌های بدون مو، پس از 5 هفته رشد مو را القا کرده است، استفاده از سلول‌های بنیادی اپیدرمی (ESCs) با DPCs، چگالی مو را افزایش داده است، میدان‌های الکترومغناطیسی کم‌فرکانس (LF-EMFs) نیز با بهبود بیان ژن‌ها، اثربخشی را تقویت کرده است. 
•    بازبرنامه‌ریزی سلولی: استفاده از سلول‌های بنیادی پرتوان القایی (iPSCs) برای تولید سلول‌های مشابه DPCs، محدودیت منابع اهداکننده را برطرف کرده و با اجتناب از رد ایمنی، گزینه‌ای اخلاقی و مؤثر ارائه می‌دهد. 
•    سیستم‌های زیست‌مواد: اسکافولدهای مهندسی‌شده با نانوتکنولوژی، استحکام و توپولوژی ماتریکس خارج‌سلولی (ECM) را شبیه‌سازی کرده و با تنظیم سیگنال‌دهی، تکثیر و تمایز سلول‌ها را بهبود می‌بخشند.

مدل‌های ارگانوئیدی خارج از بدن (In Vitro)
ساختارهای ارگانوئیدی فولیکول مو با تکنیک‌های کشت ارگان و تراشه‌های میکروسیالی، امکان بررسی مکانیسم‌های بیماری، غربالگری دارو، و رشد مو را فراهم کرده‌اند، این مدل‌ها با شبیه‌سازی میکرومحیط، داده‌های دقیق‌تری برای درمان‌های هدفمند ارائه می‌دهند، که می‌تواند زمان توسعه داروها را کاهش دهد.

چالش‌ها و موانع فنی
چالش‌های اصلی شامل پیچیدگی بازسازی دقیق EMI، محدودیت‌های فنی در تولید انبوه ارگانوئیدها، و نیاز به اعتبارسنجی بالینی گسترده است، هزینه‌های بالای فناوری (مانند چاپ زیستی) و تنوع زیستی بین افراد، دقت را تحت تأثیر قرار می‌دهد، رفع این موانع نیازمند سرمایه‌گذاری در تحقیقات، استانداردسازی پروتکل‌ها، و همکاری بین‌المللی است.

تأثیرات اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی
کاهش نیاز به پیوند جراحی، هزینه‌های درمانی (میلیاردها دلار سالانه) را کم می‌کند، ایجاد مشاغل در مهندسی زیستی و تولید تجهیزات، اقتصاد سلامت را تقویت می‌کند، افزایش آگاهی عمومی از طریق آموزش، پذیرش را تسهیل می‌کند، این روش با کاهش مواد شیمیایی دارویی، اثرات زیست‌محیطی را کم کرده و به پایداری جهانی کمک می‌کند، که در مناطق کم‌منابع اهمیت دارد.

نوآوری‌های آینده و سیاست‌گذاری
توسعه چاپگرهای زیستی قابل‌حمل، ادغام هوش مصنوعی برای طراحی اسکافولدهای شخصی‌سازی‌شده، و استفاده از ژن‌درمانی برای فعال‌سازی مسیرهای سیگنال‌دهی، دقت و دسترسی را افزایش می‌دهد، سیاست‌گذاری مبتنی بر این داده‌ها می‌تواند برنامه‌های بازسازی را در کلینیک‌ها گسترش دهد، همکاری بین‌المللی بین محققان و صنعت، فناوری را به بازار می‌رساند، این تلاش‌ها به اکوسیستم درمانی یکپارچه منجر می‌شوند، که به سیاست‌های سلامت جهانی و کاهش معلولیت کمک می‌کند.

آموزش و توانمندسازی
برنامه‌های آموزشی برای متخصصان و بیماران، استفاده از فناوری را تسهیل می‌کند، کارگاه‌های آنلاین آگاهی را در مناطق دوردست افزایش می‌دهند، همکاری با سازمان‌های غیرانتفاعی، دسترسی را بهبود می‌بخشد، این اقدامات به توانمندسازی جوامع، کاهش استرس روانی ناشی از ریزش مو، و ترویج فرهنگ سلامت منجر می‌شوند، که به نسل جدید آموزش می‌دهد و به پایداری اجتماعی کمک می‌کند.

نقش در پزشکی شخصی‌سازی‌شده و آینده‌پژوهی
این روش با تنظیم اسکافولد و سلول‌ها بر اساس پروفایل ژنتیکی فرد، پتانسیل بالایی در پزشکی شخصی‌سازی‌شده دارد، تحقیقات آینده با ترکیب پروتئومیک و تصویربرداری پیشرفته، مکانیسم‌های دقیق‌تر را روشن می‌کند، توسعه ابزارهای خانگی، دسترسی را در مناطق محروم افزایش می‌دهد، این نوآوری‌ها به آینده‌ای با کاهش ریزش مو، سلامت پوست بهتر، و عدالت در مراقبت منجر می‌شوند، که میراثی برای نسل‌های آینده خواهد بود.

گسترش و جزئیات بیشتر
برای ارتقای اثربخشی، تحقیقات می‌توانند بر بهینه‌سازی دوزهای ژن‌درمانی و سازگاری اسکافولد با انواع پوست تمرکز کنند، استفاده از حسگرهای زیستی برای پایش رشد مو در زمان واقعی، دقت درمان را افزایش می‌دهد، همچنین، ادغام داده‌های ژنومیک با یادگیری ماشین می‌تواند الگوهای شخصی‌سازی‌شده را بهبود بخشد، این رویکردها نه تنها درمان را مؤثرتر می‌کنند، بلکه امکان پیش‌بینی عوارض را نیز فراهم می‌سازند، در مناطق روستایی، آموزش محلی با استفاده از ابزارهای دیجیتال می‌تواند دسترسی را تسهیل کند، همکاری با شرکت‌های فناوری، تولید انبوه تجهیزات را ممکن می‌سازد، که هزینه‌ها را کاهش داده و توزیع عادلانه را تضمین می‌کند، تمرکز بر پایداری مواد زیست‌سازگار، اثرات زیست‌محیطی را به حداقل می‌رساند، و با کاهش زباله‌های پزشکی، به سلامت سیاره کمک می‌کند، این تلاش‌ها می‌توانند به کاهش فشار اقتصادی بر سیستم‌های سلامت و بهبود کیفیت زندگی بیماران منجر شوند، به‌ویژه در جوامعی که منابع محدودی دارند، آموزش مداوم متخصصان با سمینارهای مجازی، دانش را به‌روز نگه می‌دارد، و با ترویج فرهنگ پیشگیری، بار بیماری را کم می‌کند.

چشم‌انداز
این مطالعه نشان می‌دهد که استراتژی‌های مهندسی زیست‌پزشکی می‌توانند بازسازی فولیکول مو را با استفاده از فناوری‌های سلولی و ارگانوئیدی بهبود دهند، با وجود محدودیت‌ها، پتانسیل این روش‌ها برای کاهش وابستگی به جراحی و عوارض آن مشخص است، سرمایه‌گذاری در تحقیقات گسترده‌تر، بهینه‌سازی، و همکاری جهانی، پتانسیل آن را به واقعیت بالینی تبدیل می‌کند، این نوآوری می‌تواند به آینده‌ای با سلامت بهتر، کاهش نابرابری‌ها، و درمان مؤثرتر منجر شود، که میراثی ارزشمند برای نسل‌های آینده خواهد بود، و به جامعه پزشکی انگیزه‌ای برای نوآوری ادامه‌دار ارائه می‌دهد.
پایان مطلب/.