به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بنیان، مولتیپل میلوما یکی از سرطان‌های بدخیم و پیچیده خون است که با وجود پیشرفت‌های درمانی، همچنان در بسیاری از بیماران به مرحله مقاومت دارویی می‌رسد. اکنون نتایج مطالعه فاز سوم CERVINO نشان داده است که درمان نوین اتنتامیگ، با بهره‌گیری از توانایی سلول‌های ایمنی بدن برای شناسایی و نابودی سلول‌های سرطانی، می‌تواند پاسخ درمانی قابل توجهی در بیماران ایجاد کند. در این مطالعه، نرخ پاسخ درمانی به ۷۴ درصد رسید و بقای یک‌ساله بیماران نیز به طور چشمگیری افزایش یافت. این نتایج می‌تواند مسیر جدیدی را برای درمان بیماران مبتلا به مولتیپل میلوما در مراحل پیشرفته بیماری فراهم کند.

سلول‌درمانی و ایمنی‌درمانی

پیشرفت‌های حوزه سلول‌درمانی و ایمنی‌درمانی طی سال‌های اخیر چشم‌انداز درمان بسیاری از بیماری‌های کشنده را متحول کرده است. در تازه‌ترین دستاورد منتشرشده در سپتامبر ۲۰۲۶، پژوهشگران از موفقیت یک درمان مبتنی بر هدایت سلول‌های ایمنی در بیماران مبتلا به مولتیپل میلوما خبر داده‌اند؛ بیماری‌ای که یکی از شایع‌ترین سرطان‌های سلول‌های پلاسما در مغز استخوان به شمار می‌رود و سالانه جان هزاران نفر را در سراسر جهان تهدید می‌کند. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد درمان آزمایشی اتنتامیگ توانسته است به طور معناداری عملکردی بهتر از درمان‌های استاندارد موجود داشته باشد. این یافته‌ها در شرایطی منتشر می‌شوند که بسیاری از بیماران مبتلا به مولتیپل میلوما پس از دریافت چندین خط درمانی، با عود بیماری و کاهش گزینه‌های درمانی روبه‌رو می‌شوند. در چنین شرایطی یافتن درمانی که بتواند روند پیشرفت سرطان را متوقف کرده و بقای بیماران را افزایش دهد، اهمیت فراوانی دارد.

مولتیپل میلوما

مولتیپل میلوما نوعی سرطان بدخیم سلول‌های پلاسما است. این سلول‌ها به طور طبیعی بخشی از سیستم ایمنی بدن را تشکیل می‌دهند و در تولید آنتی‌بادی‌ها نقش دارند. با این حال در بیماران مبتلا به مولتیپل میلوما، سلول‌های پلاسما به شکل غیرقابل کنترل تکثیر می‌شوند و به تدریج فضای مغز استخوان را اشغال می‌کنند. این وضعیت موجب اختلال در تولید سلول‌های خونی سالم، ضعف سیستم ایمنی، کم‌خونی، دردهای استخوانی، شکستگی‌های پاتولوژیک و آسیب کلیوی می‌شود. اگرچه در دو دهه اخیر داروهای هدفمند، مهارکننده‌های پروتئازوم، آنتی‌بادی‌های مونوکلونال و درمان‌های مبتنی بر سلول‌های CAR-T توانسته‌اند بقای بیماران را افزایش دهند، اما بسیاری از بیماران در نهایت دچار مقاومت درمانی می‌شوند. از این رو دانشمندان همواره در جستجوی روش‌هایی هستند که بتوانند با فعال‌سازی دقیق‌تر سیستم ایمنی، سلول‌های سرطانی را نابود کنند و در عین حال عوارض کمتری ایجاد نمایند.

تاریخچه

در سال‌های اخیر توجه زیادی به درمان‌های موسوم به «درگیرکننده سلول‌های T» جلب شده است. این روش‌ها با نزدیک کردن سلول‌های ایمنی به سلول‌های سرطانی، امکان حمله مستقیم سیستم ایمنی به تومور را فراهم می‌کنند. موفقیت درمان‌های CAR-T در برخی سرطان‌های خونی ثابت کرد که فعال‌سازی هدفمند سلول‌های T می‌تواند نتایج چشمگیری ایجاد کند. با وجود این، درمان‌های CAR-T به زیرساخت‌های پیچیده، مراکز تخصصی و فرایندهای پرهزینه نیاز دارند. بنابراین پژوهشگران تلاش کرده‌اند گزینه‌هایی توسعه دهند که ضمن حفظ اثربخشی بالا، دسترسی بیماران بیشتری را امکان‌پذیر سازد. اتنتامیگ یکی از این نسل جدید درمان‌های ایمنی است که برای هدف قرار دادن پروتئین BCMA روی سلول‌های مولتیپل میلوما طراحی شده است. BCMA یکی از مهم‌ترین اهداف درمانی در این سرطان محسوب می‌شود زیرا در سطح بسیاری از سلول‌های بدخیم مولتیپل میلوما بیان می‌شود و نقش مهمی در بقای آنها دارد.

شیوه مطالعاتی

مطالعه CERVINO یک کارآزمایی بالینی فاز سوم بود که با هدف ارزیابی اثربخشی و ایمنی اتنتامیگ در بیماران مبتلا به مولتیپل میلومای عودکننده یا مقاوم به درمان انجام شد. در این پژوهش ۳۹۳ بیمار شرکت داشتند که پیش‌تر به طور متوسط سه خط درمانی مختلف دریافت کرده بودند. تمامی بیماران در گروهی قرار می‌گرفتند که نسبت به درمان‌های متداول پاسخ کافی نداشتند یا بیماری آنها مجدداً عود کرده بود. پژوهشگران بیماران را به دو گروه تقسیم کردند. گروه نخست درمان اتنتامیگ را دریافت کرد و گروه دوم با درمان‌های استاندارد موجود که توسط پزشک انتخاب می‌شد تحت درمان قرار گرفت. سپس پاسخ درمانی، بقای بدون پیشرفت بیماری، بقای کلی و عوارض جانبی در دو گروه مورد مقایسه قرار گرفت. اتنتامیگ به گونه‌ای طراحی شده است که از یک سو به پروتئین BCMA روی سلول‌های سرطانی متصل می‌شود و از سوی دیگر سلول‌های T سیستم ایمنی را فعال می‌کند. این مکانیسم سبب می‌شود سلول‌های ایمنی مستقیماً به سمت سلول‌های سرطانی هدایت شده و آنها را نابود کنند.

نتایج

نتایج به‌دست‌آمده بسیار امیدوارکننده بود. نرخ پاسخ درمانی در گروه دریافت‌کننده اتنتامیگ به ۷۴ درصد رسید؛ در حالی که این میزان در گروه درمان استاندارد حدود ۴۶ درصد گزارش شد. علاوه بر این، تحلیل داده‌ها نشان داد خطر پیشرفت بیماری یا مرگ در بیماران دریافت‌کننده اتنتامیگ حدود ۶۰ درصد کمتر از گروه کنترل بوده است. این موضوع نشان می‌دهد درمان جدید نه تنها می‌تواند موجب کوچک شدن توده‌های سرطانی شود بلکه قادر است روند پیشرفت بیماری را نیز به طور مؤثری مهار کند. یکی دیگر از یافته‌های مهم مطالعه مربوط به بقای بیماران بود. پس از گذشت دوازده ماه، نزدیک به ۸۸ درصد بیماران دریافت‌کننده اتنتامیگ همچنان زنده بودند؛ در حالی که این میزان در گروه درمان‌های استاندارد حدود ۷۲ درصد گزارش شد. از نظر ایمنی نیز نتایج قابل قبول ارزیابی شد. اگرچه برخی بیماران دچار عوارض مرتبط با فعال شدن سیستم ایمنی شدند، اما بیشتر این عوارض خفیف بودند و نرخ قطع درمان به علت عوارض جانبی در گروه اتنتامیگ کمتر از گروه درمان استاندارد گزارش شد.

دستاورد

اهمیت این مطالعه تنها در بهبود آمارهای درمانی خلاصه نمی‌شود. یکی از چالش‌های اصلی درمان‌های پیشرفته سرطان خون، دسترسی محدود بیماران به مراکز تخصصی است. درمان اتنتامیگ به گونه‌ای طراحی شده که بتواند در مراکز درمانی بیشتری مورد استفاده قرار گیرد و نیاز کمتری به زیرساخت‌های پیچیده داشته باشد. این ویژگی می‌تواند تعداد بیشتری از بیماران را از مزایای درمان‌های نوین ایمنی بهره‌مند سازد. همچنین نتایج مطالعه نشان می‌دهد امکان دستیابی به اثربخشی بالا بدون استفاده از فرایندهای پیچیده تولید سلول‌های مهندسی‌شده وجود دارد. این موضوع می‌تواند هزینه درمان را کاهش داده و دسترسی جهانی به درمان‌های نوین سرطان را افزایش دهد.

گام بعدی مطالعه

اگرچه نتایج اولیه بسیار امیدوارکننده هستند، اما پژوهشگران همچنان به پیگیری طولانی‌مدت بیماران ادامه خواهند داد. بررسی بقای چندساله، کیفیت زندگی بیماران، پایداری پاسخ درمانی و ارزیابی عوارض دیررس از جمله اهداف مراحل بعدی این پژوهش است. همچنین قرار است داده‌های کامل مطالعه در نشست‌های تخصصی سرطان خون ارائه شود و پس از آن نتایج برای بررسی‌های قانونی و اخذ مجوزهای درمانی در اختیار نهادهای نظارتی قرار گیرد. در صورت تأیید نهایی، اتنتامیگ می‌تواند به یکی از مهم‌ترین گزینه‌های درمانی برای بیماران مبتلا به مولتیپل میلومای مقاوم به درمان تبدیل شود؛ بیمارانی که تاکنون گزینه‌های محدودی برای ادامه مبارزه با بیماری در اختیار داشته‌اند. این دستاورد نشان می‌دهد که سلول‌درمانی و ایمنی‌درمانی همچنان در حال گشودن افق‌های جدیدی در درمان سرطان‌های کشنده هستند و امید به زندگی را برای هزاران بیمار در سراسر جهان افزایش می‌دهند.

پایان مطالب/.