به گزارش پایگاه اطلاع رسانی بنیان، این گزارش به بررسی تازه‌ترین پیشرفت در استفاده از سلول‌های بنیادی مزانشیمی بندناف (UC-MSCs) برای درمان بیماری پان لوکوپنی گربه‌ها، یک عفونت ویروسی بسیار کشنده با مرگ‌ومیر بالا می‌پردازد. در این کارآزمایی که در تاریخ ۲۲ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شده، سلول‌های بنیادی استخراج‌شده از بندناف نوزاد گربه همراه با آنتی‌بادی مونوکلونال علیه ویروس تزریق شدند. نتایج نشان داد که این روش نه تنها شمارش گلبول‌های سفید را در ۸۰ درصد موارد بازگرداند، بلکه علائم بالینی مانند اسهال خونی و بی‌اشتهایی را نیز برطرف ساخت. این دستاورد افق جدیدی را برای درمان بیماری‌های ویروسی و نقص سیستم ایمنی در حیوانات و به طور بالقوه در انسان می‌گشاید. در این مطالعه که نتایج آن در مجله "Stem Cell Research & Therapy" منتشر شده، ۴ گربه از ۵ گربه مبتلا که تحت درمان ترکیبی با این سلول‌ها قرار گرفتند، بهبود یافتند و شمارش گلبول‌های سفید آن‌ها به سطح طبیعی بازگشت، در حالی که تمام گربه‌های گروه کنترل تلف شدند.

بیماری پان لوکوپنی گربه‌ها

بیماری پان لوکوپنی گربه‌ها که به عنوان "تایفوس گربه" نیز شناخته می‌شود، یک بیماری ویروسی فوق‌العاده مسری و حاد است که به ویژه در بچه‌گربه‌ها مرگ‌ومیر بالایی دارد. این ویروس به سلول‌های در حال تقسیم سریع مانند سلول‌های بنیادی مغز استخوان حمله کرده و باعث کاهش شدید و خطرناک گلبول‌های سفید خون (لوکوپنی) می‌شود. روش‌های درمانی معمول، عمدتاً حمایتی هستند و اغلب در کنترل لوکوپنی حاد ناتوان هستند، به طوری که میزان تلفات در برخی گزارش‌ها به بیش از ۹۰ درصد می‌رسد. در این میان، سلول‌های بنیادی مزانشیمی (MSCs) به دلیل توانایی منحصر به فردشان در تعدیل سیستم ایمنی و حمایت از خون‌سازی، به عنوان یک گزینه درمانی نویدبخش مطرح شده‌اند. این سلول‌ها که می‌توانند از منابع مختلفی از جمله بندناف استخراج شوند، بدون نیاز به تطابق بافتی، قابلیت ترمیم بافت و مهار التهاب را دارند. این مطالعه که توسط پژوهشگران چینی انجام شده، برای اولین بار کارایی بالینی ترکیب این سلول‌ها با آنتی‌بادی مونوکلونال را در شرایط بالینی واقعی بررسی کرده است.

روش‌ انجام مطالعه

در این مطالعه تجربی، محققان ابتدا سلول‌های بنیادی مزانشیمی را از بافت بندناف یک بچه‌گربه تازه متولدشده استخراج و کشت دادند. سپس ۱۵ بچه‌گربه سالم ۲ تا ۴ ماهه که واکسینه نشده بودند، به طور مساوی به سه گروه تقسیم شدند: گروه کنترل (بدون درمان)، گروه درمان معمول (دریافت کننده آنتی‌بادی مونوکلونال و مایعات درمانی) و گروه سلول‌های بنیادی (دریافت کننده درمان معمول به اضافه ۱×۱۰⁷ سلول بنیادی به صورت وریدی به مدت ۳ روز متوالی). تمامی گربه‌ها در معرض ویروس پان لوکوپنی قرار گرفتند و درمان زمانی آغاز شد که علائم بالینی ظاهر شده و شمارش گلبول‌های سفید زیر سطح طبیعی افتاد. محققان به مدت ۲ هفته، علائم بالینی (تب، اسهال، بی‌اشتهایی)، شمارش کامل سلول‌های خونی، بیوشیمی خون و در نهایت بار ویروسی در اندام‌های اصلی را مورد ارزیابی قرار دادند.

نتایج کلیدی

نتایج این تحقیق بسیار چشمگیر و قابل توجه بود. در حالی که تمام گربه‌ها ۱ تا ۳ روز پیش از شروع بیماری دچار افزایش ناگهانی دما تا بیش از ۴۰ درجه سانتی‌گراد شدند، اما سرنوشت گروه‌ها به طور کامل متفاوت بود. بازگشت شمارش گلبول‌های سفید: در گروه control و گروه درمان معمول، تعداد گلبول‌های سفید به سرعت و به طور مداوم کاهش یافت و در نهایت همه آن‌ها تلف شدند. اما در گروه MSCs، ۴ گربه از ۵ گربه (۸۰ درصد) افزایش قابل توجه تعداد گلبول‌های سفید را بلافاصله پس از تزریق سلول‌های بنیادی تجربه کردند و پس از چند روز به سطح طبیعی بازگشت. تنها یک گربه در این گروه پاسخ نداد و در روز سوم درمان مرد. بهبود علائم بالینی: در گربه‌های بهبودیافته گروه MSCs، اسهال خونی و بدبو به تدریج قطع شد. این گربه‌ها که در اوج بیماری کاملاً بی‌اشتها شده بودند، پس از دریافت سلول‌های بنیادی به تدریج اشتهای خود را بازیافتند. منحنی تغییرات وزن نشان داد که روند کاهش وزن در این گربه‌ها متوقف و سپس تثبیت شد. بقای کلی: بارزترین یافته، تفاوت فاحش در نرخ بقا بود. همه گربه‌های گروه control و گروه درمان معمول مردند، در حالی که میزان بقا در گروه MSCs به ۸۰ درصد رسید.

دستاوردها و اهمیت

دستاورد اصلی این مطالعه، اثبات این مفهوم است که سلول‌های بنیادی مزانشیمی بندناف می‌توانند به طور موثری مغز استخوان را در شرایط مهار ویروسی بازسازی کنند. بر خلاف داروهای ضد ویروسی که مستقیماً ویروس را هدف می‌گیرند، MSCs با ایجاد یک محیط حمایتی در مغز استخوان، به سلول‌های بنیادی خون‌ساز اجازه می‌دهند تا دوباره تکثیر شوند و جمعیت گلبول‌های سفید را احیا کنند. موفقیت این روش در مدل حیوانی بزرگ (گربه) که از نظر فیزیولوژی به انسان نزدیک‌تر از موش است، ارزش پیش‌بینی‌کنندگی بالایی برای کاربردهای انسانی دارد. علاوه بر این، این تحقیق نشان داد که سلول‌های مشتق از بندناف قابلیت تمایزی بالایی به سمت سلول‌های چربی، استخوان و غضروف دارند و نشانگرهای سطح سلولی آن‌ها (CD90 مثبت و CD45 منفی) با استانداردهای جهانی MSCs مطابقت دارد.

گام بعدی پژوهش

محققان اعلام کرده‌اند که گام بعدی، انجام کارآزمایی‌های بالینی با حجم نمونه بالاتر و بررسی مکانیسم‌های مولکولی دقیق این محافظت خواهد بود. آن‌ها قصد دارند تا بررسی کنند که آیا تزریق MSCs می‌تواند به عنوان یک روش پیشگیرانه قبل از مواجهه با ویروس نیز موثر باشد یا خیر. همچنین، از آنجایی که پان لوکوپنی در گربه‌ها شباهت زیادی به "کم‌خونی آپلاستیک" ناشی از ویروس در انسان دارد، موفقیت این روش می‌تواند مبنایی برای طراحی کارآزمایی‌های مشابه در انسان برای درمان نارسایی‌های حاد مغز استخوان باشد. چالش اصلی پیش رو، توسعه روش‌های تولید انبوه و استاندارد این سلول‌ها با حفظ کیفیت و کارایی است.

پایان مطالب/.